سرخط خبرهای سازمان

حمیدرضا جلایی پور: حرف‌های رییس‌جمهوری بر کیفیت انتخابات تاثیر می‌گذارد

حسن روحانی بارها در ماه‌های اخیر درباره انتخابات و نحوه اجرای آن «حرف» زده است. «حرف»هایی که خیلی‌ها می‌گویند هنوز با عمل فاصله دارد. حمیدرضا جلایی‌پور، فعال سیاسی اصلاح‌طلب و استاد دانشگاه اما نظر دیگری دارد. او معتقد است که همان «حرف» رییس‌جمهور هم خودش «عمل» مهمی است که بی‌تاثیر نخواهد بود. جلایی‌پور در ارزیابی خود از سخنان روحانی به «اعتماد» می‌گوید که این حرف‌ها بر کیفیت انتخابات تاثیر مثبت خواهد گذاشت و حمله برخی گروه‌های سیاسی به آن چندان مهم    نیست.
با توجه به پیشینه سخنان آقای روحانی درباره بحث برگزاری قانونمند انتخابات و نظراتی که ایشان در همین‌باره مطرح کرده‌اند، ارزیابی شما از اظهارنظر دیروز رییس‌جمهوری چیست؟
سخنرانی ایشان در جمع مخاطبان وزارت اطلاعات، آن هم قبل از انتخابات نشان می‌دهد که برای آقای روحانی برگزاری یک انتخابات سالم و قانونی یک دغدغه جدی است. ضمن اینکه ایشان به درستی از وزارت اطلاعات به خاطر امنیت داخلی امروز ایران و مبارزه با تروریسم تشکر کرد. در عین حال از این مجموعه توقع داشت که در فرآیند انتخابات تا جایی که به وزارت اطلاعات مربوط می‌شود، بی‌طرفی و عمل قانونی‌اش را جدی بگیرد.
یعنی شما مخاطب قرار گرفتن مسوولان و مقامات وزارت اطلاعات را در جریان این صحبت‌ها دارای نشانه‌هایی خاص می‌دانید که قابل تفسیر است؟
اینجا چند تا مبحث است. یکی اینکه آقای روحانی به عنوان نفر دوم مسوول در کشور انتظارات خودش را از نوع انتخاباتی که برگزار خواهد شد می‌گوید و این تنها ناظر به نقش وزارت اطلاعات نیست و می‌تواند در فضای کلی مخاطبان بیشتری هم داشته باشد. به هر حال ایشان نفر دوم کشور است و نه در مقام یک فعال و ناظر سیاسی بلکه در مقام منتخب مردم و مسوول اجرای قانون اساسی سخن می‌گوید. لذا این‌طور سخن می‌گوید و این سخنان به همه کسانی که به نحوی از اجرای حکومت در امر انتخابات دخیل هستند، مربوط می‌شود. در عین حال به وزارت اطلاعات رفته تا بگوید در آنجایی که به من مربوط است، مشغول تاکید بر امور هستم. این هم بسیار مهم است. در کشور ما همه اشتباه می‌کنند و فکر می‌کنند که فقط دولت داریم. حال آنکه دولت تنها یکی از اجزای حکومت است و این حکومت اجزا و قوا و نهادهای دیگری هم دارد و ارکان حکومت متنوع است و خیلی از آنها منفک از دولت هستند. درست است که آقای روحانی نفر دوم کشور است اما تنها همین قوه در دسترس او قرار دارد. حال آنکه اجزا و قوای دیگری هم در اجرای انتخابات نقش مستقیم دارند که در دسترس و تحت اختیار آقای روحانی نیست.
چقدر این سخنان می‌تواند این امیدواری را در پی داشته باشد که در مقام اجرا هم شاهد شکل‌گیری شرایطی برای تحقق این دست ایده‌ها باشیم؟
این به عوامل متعددی مربوط می‌شود. یکی همین‌کاری است که آقای روحانی می‌کند. یعنی به مردم می‌گوید شما من را انتخاب کردید و من هم می‌خواهم این کارها را انجام می‌دهم و این هم نظر من است. همه فکر می‌کنند که رییس‌جمهورها وقتی حرف خوبی می‌زنند فقط در همان مقام حرف باقی می‌ماند. حال آنکه به نظر من سخنان هر رییس‌جمهوری چه خوب و چه بد، عین عمل است و شما دیدید که با حرف‌های بد این کشور به زیر تحریم‌ها رفت. مثلا اگر دولت آقای خاتمی و سخنان ایشان نبود، فرهنگ سیاسی جامعه ایران ارتقا پیدا نمی‌کرد. در این هشت سالی که خیلی اتفاقات افتاد اگر آن فرهنگ مدارا و تسامح به وجود نیامده بود، معلوم نبود چه بلایی سر کشور بیاید. لذا حرف‌های خوب آقای خاتمی به عنوان رییس‌جمهوری، مفید بود. الان هم حرف‌های خوب آقای روحانی فقط حرف نیست، بلکه یک اقدام خوب است. مخصوصا با توجه به حضور تندروهایی که از امکانات متنوع برخوردار هستند این اقدام بسیار مثبت است. حرف‌های آقای رییس‌جمهور به هر حال بر کیفیت انتخابات تاثیر می‌گذارد و تندروها هم این را می‌دانند. نکته دوم امیدواری است که باید داشته باشیم تمام ارکان حکومت حق‌الناس بودن رای را درک کنند. نکته سوم که به نظر من بسیار مهم است و به ما ربط دارد این است که به میزانی که شهروندان در فرآیند انتخابات آگاهانه عمل کنند، یکی از متغیرهای تعیین‌کننده در اجرای بهتر انتخابات خواهد بود. مردم ایران سال ٩٢ نشان دادند که از این نظر استعداد خوبی دارند. یعنی شرایط کشور را متوجه می‌شوند و فرصت‌های انتخاباتی را درک می‌کنند و در این فرصت‌ها حضور فعال، زیرکانه و غافلگیر‌کننده‌ای داشته‌اند. ما الان که شاهد هستیم ایران از زیر بند هفت شورای امنیت در حال خارج شدن است و آن هم آرام و بدون هزینه، این حاصل تصمیم عمومی مردم در سال ٩٢ است. در این پروسه حمایت رهبری و دیدگاه نرمش قهرمانانه بسیار مهم بود که در کنار رای غافلگیرانه مردم، مملکت را نجات داد.
حضور سال ٩٢ که به آن اشاره کردید حاصل مسائلی از جمله حق‌الناس شمرده شدن رای مردم توسط رهبری بود. آقای روحانی در سخنان دیروز خود به شکلی این حق‌الناس را بسط داده و به حوزه انتخاب شوندگان هم کشانده است.
بله، در آن مقطع چند موضوع بسیار مهم بود. یکی همین حق‌الناس خواندن رای مردم و همچنین دعوتی که رهبری از تمام گروه‌ها داشتند و گفتند که حتی کسانی که نظام را هم قبول ندارند برای رای دادن بیایند. عامل سوم دیگری هم که بسیار مهم بود این بود که مردم ترسیده بودند و فکر می‌کردند این سیل قطعنامه‌ها امنیت کشور را به خطر بیندازد. آنها شرایط خاورمیانه را می‌دیدند که هر روز بدتر می‌شد و از این طرف هم شاهد بودند که اگر تحریم‌ها و محکومیت ما در شورای امنیت ادامه یابد، کشور به خطر می‌افتد. در آن انتخابات مردم به روحانی رای دادند که اتفاقا از همه کمتر شعار اقتصادی می‌داد. این هوشیاری مردم بود و الان هم نیازمند همین اتفاق هستیم. ما الان در شرایط حساسی هستیم و برخی این را مسخره می‌کنند که چرا دایم می‌گویید شرایط حساس. ولی من می‌گویم که شرایط حساس شاخ و دم ندارد و همین شرایطی است که الان هست. چرا؟ چون الان انتخاباتی پیش رو داریم که می‌تواند ثمره آن اجرای بهتر برجام و تامین منافع ملی و امنیت پایدار ما باشد. ما الان نیاز داریم آن امید به وجود آمده بعد از آن ترسی که اشاره کردم، ادامه یابد و این میسر نخواهد بود جز اینکه مجلسی متفاوت شکل بگیرد.
حالا سوال اصلی این است که بسط حق‌الناس در انتخابات توسط آقای روحانی و عملی شدن آن بسته به نظر برخی دیگر از نهادهایی است که طبق گفته خودتان تحت امر دولت نیستند. تاثیر حرف‌های آقای روحانی را بر این حوزه‌ها چطور می‌بینید؟ این دست حرف‌ها به نظرتان تاثیر تقابلی دارد یا اقناعی؟
صحبت‌های آقای روحانی روشنگرانه است و برای بخش‌های دولتی الزام اجرایی نیز دارد. اما برای بخش‌های جدا از دولت کارکرد روشنگرانه دارد. ما فقط می‌توانیم امیدوار باشیم تمام کسانی که در انتخابات مسوولیت دارند، این حق‌الناس و توصیه‌ها را رعایت کنند.
این امیدواری درست است. اما من مشخصا می‌خواهم بدانم پیش‌بینی شما از عکس‌العمل این سخنان چیست؟ چون به هر حال برخی گروه‌های سیاسی حملاتی جدی به سخنان مشابه آقای روحانی در هفته‌های قبل انجام داده بودند و به آن تاختند.
این تاختن‌ها به نظر من مهم نیست. چون تندروها در سال ٩٢ غافلگیر شدند و ناراحت هستند. دوره قبل برای اینها دوره‌ای طلایی بود و‌آنها هنوز در آرزوی آن هستند. در آن دوره رجزشان را می‌خواندند و منافع خود را هم داشتند. در ٢۴ خرداد این وضعیت یک دفعه به هم خورد. لذا ناراحت هستند و حرف‌هایی می‌زنند. ما هستیم که باید امیدوار باشیم که نهادهای اجرایی و حکومتی در امر انتخابات بهتر عمل کنند. چیزی که خیلی تعیین‌کننده است و ما می‌توانیم در آن حوزه موثر باشیم یکی همین دولت است که به هر حال مواضع آن بسیار مهم است و سخنان رییس‌جمهوری به مثابه الزامی برای آن خواهد بود. یکی هم آگاهی مردم و بیداری و فعال بودن جامعه مدنی است. به هر حال نیروهای مدنی و بخش جدا از حکومت باید حضوری فعال‌تر در بهار سیاسی کشور که همان انتخابات است، داشته باشند. من فکر می‌کنم هر چقدر در این انتخابات مردم بیشتر از ۶٠ درصد مشارکت داشته باشند، ما دستاوردهای مهم‌تری خواهیم داشت و یک مجلس عاقل‌تر و کارشناس‌تر هم نتیجه آن خواهد بود.
چقدر جای امیدواری دارد که این سخنان آقای روحانی زمینه‌ای باشد برای فعال شدن ایشان و دولت در مقاطعی چون ردصلاحیت‌های احتمالی و حضور شخص آقای روحانی به عنوان یک میانجی؟
این برای من قابل پیش‌بینی نیست و مساله امروز هم نیست. امروز ما نیاز داریم تا در دو سه روز باقی‌مانده بیشترین تعداد نیروهای کیفی و نیروهایی که در شهرها خدمت‌شان مورد توجه مردم است ثبت‌نام کنند و جامعه مدنی فعال شود و بعد از تعیین صلاحیت‌ها تازه می‌شود صحبت کرد که ما در چه شراطی هستیم و باید چه کنیم.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

بالا