سرخط خبرهای سازمان

چرا ترکیه توانست ایران نتوانست؟

aloudegi

بوی باران|به گزارش آفتاب یزد این روزها هوای آلوده تنها گلوی ایران و کلانشهرهایش را نمی‌فشارد بلکه ابرشهرهای دیگر کره خاکی با این معضل دست به گریبان‌اند. روز گذشته بود که یورونیوز گزارش داد آلودگی هوا در چین در حال رکورد شکنی است. حداقل ۱۰ شهر و یک استان اکنون در حالت «هشدار قرمز» هستند. شهرداری میلان در شمال ایتالیا نیز برای جلوگیری از افزایش آلودگی هوا، تردد خودروهای شخصی و موتورسیکلت‌ها را از روز ۲۸ دسامبر (امروز)، از ساعت ۱۰ صبح تا ۴ عصر، به مدت سه روز ممنوع اعلام کرده است. اما نکته اینجاست که آلودگی هوا مربوط به هر شهر و کشور و قاره‌ای که باشد به عنوان یک معضل نیازمند بررسی و ارائه راهکار و اجرایی شدن و حل آن است؛ دقیقا از همین زاویه است که مشکل آلودگی هوا در ایران با سایر شهرهای آلوده تمایز پیدا می کند و این تمایز چیزی نیست جز سیاسی شدن موضوع و گیر کردن سوزن عده‌ای روی مقصریابی و در نهایت لاینحل و برقرار بودن مشکل آلودگی و اینجاست که وقتی می شنویم یا در اخبار می‌خوانیم که روزی استانبول بسیار آلوده تر از تهران بود اما طی برنامه‌ای ۱۰ ساله اکنون جزو پاک‌ترین شهرهای دنیا محسوب می‌شود از تعجب و کمی چاشنی حسادت این سوال را از خود می‌پرسیم مگر می شود ترکیه کشور در حال توسعه بیخ گوشمان تا این حد پیشرفت کرده‌ باشد که بتواند موضوع آلودگی هوا را -که برای ما به موضوعی غیرقابل حل و محال تبدیل شده- حل کند؛اصلا مگر چنین چیزی داریم؟! و در مقابل صدای درونمان را خواهیم شنید که بله که امکان دارد زیرا به قول وزیر بهداشت در اینگونه کشورها که موفق به حل معضل آلودگی هوا شده‌اند هیچ کس مسئولیتش را گردن دیگری نینداخته است. اما این تنها یک سوی ماجراست و مسئولان ترکیه جز از مشغول نبودن به بازی «کی بود؟کی بود؟ من نبودم…» حتما اقداماتی انجام داده‌اند که چندان هم نیازی به شکاندن شاخ غول نداشته است. خالی از لطف نیست اگر بدانید مسئولان ترکیه به ویژه شهرداری استانبول با ساخت ۱۰۵۰ کیلومتر مسیر دوچرخه سواری در مسیر مبارزه با تراکم وسایل نقلیه و آلودگی هوا قدم برداشته‌اند. این شهر با داشتن ۱۴ میلیون نفر جمعیت که در محلات شلوغ زندگی می‌کنند، با تراکم شدید وسایل نقلیه و آلودگی هوا مواجه است. به منظور بهبود سرزندگی و سلامت عمومی، شهرداری کلان شهر استانبول- که مسئول پروژه‌های دوچرخه سواری می‌باشد- توجه خود را به اهداف طراحی فعال معطوف نموده و متعهد به ساخت ۱۰۵۰ کیلومتر مسیر دوچرخه سواری در استانبول تا قبل از سال ۲۰۲۳ شده است. این اقدام در حالی است که به گفته یک کارشناس محیط زیست یکی از مهمترین فاکتورهای موفقیت کشورهای اروپایی و ترکیه در مهار معضل آلودگی هوا توسعه حمل و نقل عمومی است؛ موضوعی که در ایران نه تنها در اولویت اول و دوم و سوم نیست که حتی بودجه آن صرف اقدامات و ساخت معابری می‌شود که وسوسه استفاده از خودرو شخصی را در مردم قلقلک می‌دهد.

وزش دائمی باد در استانبول و محرومیت تهران از باد
محمد درویش، کارشناس محیط زیست در پاسخ به اینکه دولت ترکیه چه اقداماتی در استانبول انجام داده که توانسته طی ۱۰ سال مشکل آلودگی هوا را حل کند، اما ایران نتوانسته، می‌گوید: در ابتدا باید بگویم مهم‌ترین تفاوتی که استانبول با تهران به لحاظ آلودگی هوا دارد این است که تهران در منطقه‌ای واقع شده که متوسط سرعت قالب باد در آن کمتر از ۵ متر در ثانیه است. درویش در ادامه می‌افزاید: از سوی دیگر، ظرفیت زیستی تهران حداقل می‌تواند جوابگوی ۳ میلیون نفر باشد درحالی که امروز بیش از ۱۲ میلیون نفر در تهران مستقرند.وی با بیان اینکه علاوه بر اینها اطراف دشت تهران به شدت در معرض جریانات بیابان‌زایی قرار گرفته، تاکید می‌کند: این بحران جدی همراه با افت سطح آب زیرزمینی و نشست زمین است که از منطقه خررود قزوین تا جنوب غربی، جنوب شرقی و شرق تهران، این عرصه درحال فرونشست است؛ دلیل عمده این موضوع نیز به بارگذاری اشتباهی است که در تهران روی داده و خود منجر به افزایش ذرات کمتر از ۵/۲ میکرون در هوا می‌شود. این فعال محیط زیست ادامه می‌دهد: آنچه امروز در هوای تهران دردسرساز شده این ذرات است وگرنه منوکسیدکربن، NO2 یا O3 در حد سالم هستند آن هم به دلیل ممنوع شدن تولید بنزین پتروشیمی و رعایت استاندارد یورو ۴ در بنزین وارداتی. از این رو امروز اکثر شاخص‌های آلایندگی استاندارد است.درویش با تاکید بر مشکل اصلی هوای تهران با اشاره به نبود باد و وجود ذرات کمتر از ۵/۲ میکرون نیز خاطرنشان می‌کند: این اتفاق تابه حال در استانبول نیفتاده چون سرعت باد در آنجا همیشگی و بالاست. استانبول یک شهر ساحلی است و باد همواره وجود دارد از این رو با اندک تمهیداتی که توسط دولت اندیشیده شده، مشکل استانبول حل شده. وی‌ می‌افزاید: جالب اینکه هنوز هم استانبول با مشکل ترافیک‌های سنگین دست و پنجه نرم می‌کند اما چون اقلیم خوبی دارد، آلودگی تولید نمی‌شود. من معتقدم حل مشکل آلودگی هوا در استانبول، بسیار راحت‌تر از ایران است چون بیشتر پارامترهای آلوده نشدن هوا در این شهر وجود دارد و احتمالا علت مشکل آلودگی در این شهر، نبود اراده بوده و وقتی این اراده پیدا شده مشکل آلودگی هم حل شده است. درحالی که در کشور ما دلایل و عوامل آلوده کننده هوا بسیارند به اضافه نبود اراده.

شهرداری در دنیا بسترساز فرهنگ در ایران مدافع پیمانکار
حسین آخانی دیگر فعال و کارشناس محیط زیست نیز در این ارتباط به آفتاب یزد می‌گوید: من سال‌ها خارج از ایران زندگی کرده‌ام و معتقدم مدلی که در ترکیه مورد استفاده قرار گرفته درست همان اقدامی است که کشورهای اروپایی برای کاهش آلودگی هوا به کار بسته‌اند. آخانی مهم‌ترین اقدام کشورهای پیشرفته و ترکیه برای مهار آلودگی هوا را حرکت به سمت حمل و نقل عمومی می‌داند و در این باره می‌گوید: حمل و نقل عمومی در درجه اول موجب می‌شود مردم از خودرو شخصی استفاده نکنند و مشکل امروز آلودگی هوای تهران هم کیفیت بنزین و ماشین‌ها به تنهایی نیست. این کارشناس در ادامه می‌افزاید: به عبارت دیگر اگر امروز باکیفیت‌ترین خودروها و سوخت‌ها در کشور ما مورد استفاده قرار بگیرد، اما به دلیل حجم عظیم خودروها در خیابان‌ها باز هوا آلوده خواهد شد.از این رو دنیا هم به این نتیجه رسیده که استفاده مردم از وسایل نقلیه شخصی باید به شدت محدود شود اما نه با اعمال محدودیت که با اختصاص دادن بخش عمده معابر شهر به وسایل نقلیه عمومی. این موضوع درباره ترکیه هم صدق می‌کند.
آخانی در توضیح بیشتر توسعه حمل و نقل عمومی می‌افزاید: من یک بار در لندن بودم و دقت کردم که در طول یک خیابان درعرض چند دقیقه به ازای هر ۱۰- ۱۲ اتومبیل شخصی دو، سه اتوبوس عبور می‌کند. این در حالی است که اگر به اتوبان همت یا حکیم یا … نگاه کنید هزاران ماشین و خودرو شخصی را می‌بینید که حتی یک اتوبوس هم لابه‌لای آنها نیست. وی تاکید می‌کند: از این رو تنها نسخه‌ای که می‌توان برای رفع آلودگی هوای تهران پیچید توسعه سیستم حمل و نقل عمومی است؛ سیستم معیوبی که امروز در کشور ما وجود دارد و مقصر اصلی آن و بالتبع آلودگی شهر تهران، شهرداری است زیرا این ارگان به جای آنکه بودجه‌های خود را صرف گسترش سیستم حمل و نقل عمومی کند متاسفانه صرف ایجاد معابر جدید برای ورود بیشتر اتومبیل‌های شخصی می‌کند. آخانی در پاسخ به اینکه یکی از نکات مثبت در استانبول ساخت ۱۰۵۰ کیلومتر مسیر دوچرخه سواری است، چقدر این موضوع می‌تواند در ایران اجرا شود، بیان می‌کند: استفاده از دوچرخه نه فقط در استانبول که در تمام شهرهای اروپایی به فرهنگ تبدیل شده است و بستر سخت‌افزاری این فرهنگ هم توسط شهرداری‌ها فراهم شده است. شاید برای شهری مثل تهران که اختلاف ارتفاعی شمال و جنوب آن زیاد است دوچرخه را نتوان برای همه مردم تجویز کرد، ولی برای شهری مثل اراک که شمال و جنوب آن هم سطح است بسیار مناسب باشد.
این فعال محیط زیست در ادامه می‌افزاید: حتی اگر اراده‌ای هم برای ایجاد مسیر دوچرخه سواری پیدا شود اما با توجه به ساختار خیابان‌ها، معابر، اتوبان‌ها و … که دستپخت شهرداری است این اتفاق غیرممکن است. برای مثال عرض کنم منزل من در گیشا و چندقدمی برج میلاد و پارک پردیسان قرار دارد ولی به دلیل وجود اتوبان، امکان اینکه ما حتی پیاده به برج میلاد یا پارک پردیسان برویم وجود ندارد.از وسایل حمل و نقل عمومی هم که خبری نیست، مسیر دوچرخه هم وجود ندارد و تنها گزینه استفاده خودرو شخصی است. به عبارت دیگر شهرداری راه ما را بسته است.آخانی تاکید می‌کند: علتش هم این است که مردم پیاده یا با وسیله حمل و نقل عمومی به برج میلاد نروند و مجبور شوند پول پارکینگ بپردازند. پروژه‌های شهرداری تهران اسیر منافع پیمانکارانش است؛ اتوبان و پل و …. ساخته می‌شود تا جیب پیمانکار خالی نشود.آخانی با اشاره به پل صدر نیز می‌گوید: گفته می‌شود بین ۳ هزار تا ۵ هزار میلیارد تومان برای احداث این پل ۶ کیلومتری هزینه صرف شده است. در صورتی که براساس آنچه خود مسئولان شهرداری مطرح کرده‌اند با این پول می‌شد ۵۰ کیلومتر مترو احداث شود.البته مافیای خودرو هم پشت ماجراست و شهرداری تنها نیست. وی با بیان اینکه حتی شهردار تهران در زمان افتتاح پل صدر اعلام کرده اتوبان همت و بعثت هم قرار است دو طبقه شود، اظهار می‌کند: چرا شهردار حاضر نیست این هزینه را صرف احداث مترویی کند که قرار بود تا پایان سال ۹۳، ۳۰ کیلومتر احداث شود اما تنها ۱۷ کیلومتر ساخته شد و جالب آنکه دم از نبود اعتبار هم می‌زنند درحالی که تمام اعتبار و بودجه شهرداری سال‌هاست صرف احداث و ساخت معابر، خیابان و اتوبان‌هایی می‌شود تا خودروهای شخصی بیشتری در آن عبور و مرور کنند که در نهایت به فاجعه آلودگی هوای امروز تهران منجر شده است.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

بالا