سرخط خبرهای سازمان

پایان نبرد درخت‌ها و نرده‌ها؛ بررسی عوامل تاثیرگذار بر انتخابات اصفهان

دنیای اقتصاد | امید در اصفهان کارش از جوانه زدن گذشته، نهالی که در سال ۹۲  سربرآورد حالا با تکرار واژگان خود به درختی تناور تبدیل شده که دیگر نوسفر نیست، در این میان تداوم اعتدال بر دوش عواملی سوار شد که پیشتر در معادلات انتخاباتی محلی برای بروز و ظهور بدین شکل را نداشته است. حضور پررنگ شبکه‌های اجتماعی در هر دو اردوگاه، شکستن انحصار اطلاع‌رسانی صدا و سیما و شبکه‌های ماهواره‌ای از پدیده‌های بود که در روندی تصاعدی نسبت به چند انتخابات گذشته، فضای تبلیغات و تامین محتوا را تحت تاثیر قرارداد.

نسل جوانی که رای‌ اولی‌هایش دوم خرداد۷۶ را تجربه نکرده بودند، یکی از عوامل تعیین کننده در پیروزی یا شکست هر کدام از دو اردوگاه رقیب بودند و توانستند در ارتباط با فضاها و شبکه‌های مجازی نقش خوبی ایفا کنند.از سوی دیگر نتیجه آرای مردم برحسب آمار شنیده شده تاکنون، به واسطه پیشتازی لیست مشهور به شهر امید، نشان از روند کیفی مشارکت شهروندان بر مبنای برنامه‌محوری دارد.

حضور چهره‌های کمتر شناخته شده در لیست‌ پیروز، جدای از توان بسیج‌ شوندگی بدنه اجتماعی حامیان اصلاحات در اصفهان، نشان می‌دهد که تفکر اصلاحات، توانسته اراده خود را در برآمدن تفکر جدید مدیریت شهری تقویت و تحکیم کند.

تلگرام، ناجی دولت روحانی

اما نکته‌ای که در نتایج تاکنون اعلام شده این انتخابات در سطح ملی و شهری باید مورد توجه بگیرد، مطالبات و نقطه نظرات رقبای جریان پیروز و حامیان آنان است.

جدای از رای تشکیلاتی اصول‌گرایان که در چند انتخابات گذشته، رقمی بین ۱۵ تا ۲۰ درصد را شامل می‌شد، گفته‌ها و وعده‌های نمایندگان این جریان در انتخابات ریاست جمهوری توانست در میان آرای اخذ شده، حداقل ۱۸ درصد رای بیشتر را به سبد اصول‌گرایان واریز کند که معنای خاص آن را باید در خواست‌های متفاوت بخشی از جامعه دانست که توانست در گفتمان رقیب آن را متبلور ببیند.

احسان طاهری از فعالان جوان تشکیلاتی اصلاح‌طلب در اصفهان که مسوولیت ستادهای جوانان حامی حسن روحانی در استان اصفهان را طی انتخابات اردیبهشت ماه برعهده داشت در مورد ارتباط شبکه‌های اجتماعی و پیروزی روحانی می‌گوید: نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی برخلاف شبکه‌های حقیقی پیشین، در حداقل سه دوره گذشت انتخابات به تدریج پر‌رنگ‌تر شده است.

طاهری معتقد است که با توجه به دسترسی آسان‌تر و امکان دسترسی همه افراد با ترکیب سنی- تحصیلی متفاوت، امروز شاهد حضور شبکه‌های مجازی به عنوان یک بخش همیشگی و تاثیرگذار هستیم. نقشی که به واسطه خاصیت وجودی ابزارهایی مثل توییتر، اینستاگرام و تلگرام، زمینه گردش آزاد اطلاعات و توانایی اطلاع‌رسانی مطالبی افزون بر مبادی رسمی را فراهم می‌کند ومحدودیت‌های پیشین را برمی‌دارد. این فعال سیاسی باور دارد که در سال‌های۹۲،۹۴ وهمچنین دوره حاضر، هرجا شبکه‌های مجازی گستره حضور بیشتری داشتند، نتایج متفاوتی رقم زده شده است.

 

مهارت اصلاح‌طلبانه

البته یک تفاوت این انتخابات با دوره های قبلی، تعامل دو طرفه بین نامزدها و هواداران، در پیام‌رسانی به یکدیگر بود. مثل فشاری که هواداران آقای روحانی به وی پیش از مناظره سوم، ‌برای بیان صریح‌تر وشفاف تر مسایل، وارد می‌کردند.

علی ناظم‌زاده، مسوول کمیته فضای مجازی ستاد روحانی به وجود شبکه‌های اجتماعی سنتی پیشینی اشاره می‌کند که لزوما ربطی به فضای انتخابات ندارند و در دنیای واقعی حضوری مستمر دارند و می‌گوید اصلاح‌طلبان از چنین شبکه‌هایی محروم هستند و اگر هم امکانش را داشته باشند، تنها در زمان انتخابات توانایی شکل دادن به آن را دارند.

او نقطه قوت اصلاح‌طلبان را استفاده از شبکه‌های جزیره‌وار از گروه‌های مختلف و پیوند دادن آنان در بستر فناوری‌های نوین می‌داند که با کمپین انتخاباتی مرتبط می‌شوند. گروه‌های اجتماعی مانند پرستاران، وکلا یا مهندسان در رشته‌های مختلف از این دسته‌اند.

درحالی که جناح‌های مختلف نقش شبکه‌های اجتماعی را در سطح کلان راهبردی مورد توجه قرار می‌دهند، ناظم‌زاده معتقد است دولت حسن روحانی در طول چهارسال اول خود با آگاهی از این نقش، تمایل و نیاز جامعه در استفاده از فناوری‌های نوین ارتباطی در زمینه حفظ و گسترش فضای مجازی تلاش بسیاری کرده تا جایی که یکی از کلید‌های پیروزی وی، همین فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی مرتبط با آن است، چه که بسیج قشر متوسط در سال ۹۲ هم با کمک همین ابزارصورت گرفت.

ستادهای مجازی، رای روستاها را برگرداند

مهدی مقدری، کاندیدای پیروز شورای شهر از لیست امید و دبیرکل سازمان عدالت و آزادی، نیز در مورد نقش شبکه‌های اجتماعی به فقدان اتصال اصلاح‌طلبان و جریان‌های میانه‌رو با مراکز قدرت و ثروت در طول کمپین‌های انتخاباتی اشاره دارد و می‌گوید که ضریب نفوذ ابزارهایی مثل تلگرام، مدل انتخابات در ایران را تحت‌الشعاع خود قرار داده است.

این فعال سیاسی اعتقاد دارد که شبکه‌های اجتماعی مجازی توانسته‌اند نقایص و کاستی‌های جریان اصلاح‌طلب در رساندن پیام به شهرهای کوچک و روستاها را مرتفع کنند و در غیاب ستادهای حقیقی و تبلیغات سنتی، نتایج قابل توجهی را به همراه داشته باشد.

ولی نکته قابل توجه دیگری که در چند دوره انتخابات اخیر از جمله مجلس یازدهم و شورای پنجم وجود دارد، حضور نسل‌ دهه هفتاد است که روزهای فضای دهه اول انقلاب و دوره‌های سازندگی و اصلاحات را بی‌واسطه درک نکرده‌اند. در هر دو کمپین اصلی انتخابات امسال، حضور این جوانان چشمگیر بود و باعث شد تا نامزدها و حامیان تشکیلاتی آنان به بازخوانی و بررسی مطالبات این قشر بپردازند.

با تغییر این هرم سنی و همچنین سطح تحصیلات آنان این سوال پیش می‌آید که چنین وضعیتی چه بازخوردی در کمپین‌های دو رقیب انتخاباتی داشته است؟

احسان طاهری که خود متعلق به همین نسل است دراین رابطه می‌گوید که درزمان تبلیغات مرز مشخصی میان سن و تحصیلات با گرایش سیاسی‌ بسیاری وجود نداشته و نمی‌توان گفت مثل نسل‌های قبلی خود را در قالب یکی از دو جریان غالب می‌بینند، هرچند با نزدیکتر شدن به زمان رای‌گیری از حالت بی‌تفاوتی خارج شده و رای می‌دادند. اینجاست که باید در مورد پارادایم‌ها مورد احترام و حاکم بر تفکر نسل جوان دچار فهم اشتباه نشد و محتوای مورد پذیرش  او را درک کرد.طاهری درباره ترکیب کلی رای دهندگان نیز معتقد است که ‌حضور مردم در کلان‌شهرها نتیجه انتخابات را مشخص کرد.

تولید محتوای “مردم محور”

نگاهی به آمار مشارکت در چند دوره نخستین یا دهه هفتاد خورشیدی نرخ بالاتری را نشان می‌دهد اما امروز نسل جدید با اصرار و توصیه میانه ندارد و همین باعث شده نامزدهای گوناگون تلاش کنند برای آنها جذابیت به وجود بیاورند.

ناظم‌زاده با وجود اینکه نسل‌های نو را کمتر توصیه‌پذیر می‌داند، می‌گوید که نسل تازه،‌ منطقی نیز هست و هرگاه کمپینی را با مطالبات خود همسوتر ببیند حمایت می‌کند و البته رای انتقامی یا بر اساس خاطرات تاریخی کمتری در میان آنان مشاهده می‌شود.

وی در مورد تغییرات هرم سنی و پیامد‌های آن، بر حضور نمادها و انتخاب رنگ در انتخابات می‌داند که هر روز با خلاقیت تازه از سوی همین نسل جوان مواجه می‌شود.

مقدری اما در همین مورد به ویژگی مذهبی یک نامزد مشابه سال ۷۶ اشاره می‌کند و می‌گوید که ظاهرا این خاصیت در میان بخش بزرگی از جامعه جوان نتوانسته دلیل محکمی برای حمایت ارایه کند.

وی باز بر نقش شبکه‌های اجتماعی در جذب بخش‌های غیرسیاسی نسل جوان و دامنه نفوذ این فضاها بین این نسل تاکید می‌کند و نتیجه می‌گیرد که اطلاعات یا مدیای تولید شده در این فضاها، دوطرفه منتقل شد‌ه‌اند و توانسته بسیاری را با خود همراه کند. وی همچنین به “مردم‌ محوری” بسیاری از محتواهای تولیدی اشاره می‌کند که توسط دانشجویان یا جوانان و فرهنگیان تولید شدند.

مقدری می‌افزاید بر اساس تحقیقات که انجام داده است، درهیچ کجای دنیا این حجم از پیام و اطلاعات توسط کاربران غیرتشکیلاتی تولید نشده و تاثیر خود را حتی در پیام‌های حسن روحانی در هفته آخر، برجا گذاشته است.

پایان نبرد بنرها و نرده‌ها

در کنار نسل جوانی که با مدد فضاهای مجازی، و مطالبات جدیدش باعث شد تا نامزدها برای جذب آرای آنان به تکاپو بیفتند، پدیده دیگر این انتخابات، رای دادن بخشی از جامع به صورت هماهنگ و بر اساس لیست بود که طاهری آن را ادامه روندی می‌داند که از سال ۹۲ آغاز شده و امسال در شهرهای بزرگ به اوج خود رسیده است.

وی بر اساس مشاهدات خود و همکارانش در ستاد جوانان استان می‌گوید که امسال بسیاری از جوانان و مردم در مورد لیست از ما برنامه می‌خواستند و آن را مطالعه می‌‌کردند. طاهری معتقد است این رویکرد جدید در آینده نزدیک نوید گسترش فعالیت‌های حزبی در ایران را خواهد داد.

علی ناظم‌زاده اما رویکرد غالب به لیست را خواسته هر دمکراسی‌خواه می‌داند و می‌گوید که لیست امید، طی یک فرآیند دمکراتیک به دست آمده و دیگر نتیجه انتخابات بر اساس نبرد بنرها و اشغال درختان و نرده‌های خیابان‌ها تعیین نمی‌شود.

او با مثال زدن شهر اصفهان به عنوان شهری با ریشه‌های مذهبی و سابقه سیاسی، رای حسن روحانی و لیست امید را نشانه مهم شناسنامه‌دار بودن جریان و افراد برای شهروندان دانست و گفت یک جریان شناسنامه‌دار از سوی رای‌دهندگان هموراه زیر نظر قراردارد تا خلف وعده‌ای صورت نگیرد.

سرمایه های نمادین و انتخابات

در حالی که نتایج اولیه در انتخابات شورای پنجم حاکی از پیشتازی لیست امید خبر می‌دهد، کف آرای آنها به آمار انتخابات تنه می‌زند. مهدی مقدری به حضور لیست‌های دیگر اشاره می‌کند و می‌گوید مردم نگاهشان به لیست، مثل یک بسته کامل است و لیست امید شرایط کامل یک بسته را داشت. مجموعه مدنظر مقدری، ترکیبی از تخصص، برنامه و احزاب است که به گفته او با سرمایه‌های نمادین چون رییس دولت اصلاحات یا دکتر عارف تکمیل می‌شوند، با مدرن شدن جامعه پیوند خورده و مردم می‌خواهند اگر به هر لیستی رای دادند بتوانند برابر وعده‌هایشان، آنان را مورد بازخواست قرار دهند.

اقلیت مقتدر محذوف!

در استان ما انتخابات روی دیگر هم دارد، شکست گروه مقابل! آمار اولیه مشارکت در انتخابات در انتظار تایید شورای نگهبان است اما همین مقدار هم که اعلام شده تاکنون نسبتا رای بالایی برای کاندیدای رقیب منظور شده است. آنها هم مطالبه دارند شعارهای نامزد خود را شنیده‌اند و به آن رای داده‌اند. باتوجه به بالاتر بودن آرا برخلاف رای سازمان اصولگرایان و طرح مطالباتی جدید از سوی نامزد آنها، راه سختی در برابر رییس جمهور قراردارد. حسن روحانی که به گفته خودش دولت صد درصدی را نوید می‌دهد باید با مطالبات این بخش از جامعه کنار بیاید.

طاهری این مطالبات را به چند دسته تقسیم می‌کند: اول، مطالبات عمومی، مثل اشتغال و نرخ رشد؛ دوم آنها که در حال حاضر قابلیت اجرایی شدن را ندارند و تنها سطح مطالبات را بالا می‌برد اما منتخب ملت، رییس همه جمهور همه شهروندان است و باید تا جایی که می‌تواند وعده‌های خود و مطالبات همه مردم را پاسخ دهد. طاهری یک قدم جلوتر می‌رود و می‌گوید که رییس جمهور باید خواسته‌های آنانی را هم که اصلا در انتخابات شرکت نکرده‌اند نمایندگی کرده و برای پاسخ به آنها تلاش کند.

دولت را اما اکثریت جامعه تشکیل می‌دهند و رای آنها در برابر حفظ حقوق اقلیت نافذ است، این اصلی است که در همه دمکراسی‌های معمول پذیرفته شده است، اردیبهشت هم با حامل همین همین پیام بود که باید دریافت شده باشد.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

بالا